Maxaadka ka ogyahay faa iidayinka caafimad ee Yaanyada(tomato)

================================

Yaanyada (Solanum lycopersicum) waa miro ka yimid qoyska nightshade kanaso jeeda Koonfurta Ameerika. 

Inkasta oo ay dhir ahaan tahay midho, guud ahaan waa la cunaa oo waxa loo diyaariyaa sida khudradda oo kale. Yaanyada ayaa ah isha ugu weyn ee cuntada laga helo lycopene-ka-antioxidant, taas oo lala xiriiriyay faa'iidooyin caafimaad oo badan, oo ay ku jiraan hoos u dhigista halista cudurrada wadnaha iyo kansarka.

Waxay sidoo kale yihiin il weyn oo fiitamiin C, potassium, folate, iyo fiitamiin K. 

Caadi ahaan casaanka waa marka ay bislato ama qaangaaraan, yaanyada sidoo kale waxay ku iman karaan midabyo kala duwan, oo ay ku jiraan jaalle, oranji, cagaar, iyo guduud. 

Waxaa intaa dheer, noocyo badan oo yaanyo ah ayaa jira oo leh qaabab iyo dhadhan kala duwan

Xaqiiqooyinka nafaqo Biyaha ku jira yaanyada waa qiyaastii 95%. 

5% kale waxay ka kooban yihiin karbohaydraytyo iyo fiber. 

Waa kuwan nafaqooyinka ku jira yaanyo ceeriinka ah (100-gram):

✔ Calories: 18 

✔ Biyaha: 95%

✔ Protein: 0.9 garaam

✔ Karbohaydrayt: 3.9 garaam

✔ Sonkor: 2.6 garaam 

✔Fiber: 1.2 garaam

✔ Fat (Dufan): 0.2 garaam

Faa iidoyinka yaanyada.

1.Yaanyada ayaa u roon indhahaaga. Faytamiin A ee laga helo yaanyada ayaa u wanaagsan hagaajinta araggaaga, Intaa waxaa dheer, cunista yaanyada ayaa ka mid ah cuntooyinka ugu wanaagsan ee la cuno si looga hortago horumarinta indho la'aanta habeenada.

2.Waxay kor u qaadaan caafimaadka dheefshiidka, waxayna ka ilaalisaa calool istaagga, waxayna ka caawisaa ka hortagga dhagxaanta kelyaha iyo kaadiheysta, waxayna xoojisaa caafimaadka mindhicirka.

3.Tamaandhada waxay caawisaa ilaalinta lafaha adag, Yaanyada waxaa ku jira xaddi badan oo kalsiyum ah iyo Vitamin K. Labadan nafaqo ayaa lagama maarmaan u ah xoojinta iyo hagaajinta lafaha iyo sidoo kale unugyada lafaha.

4. la dagaalanka finanka iyo dhibaatooyinka maqaarka iyo kor u qaadida caafimaadka maqaarka sababtoo ah waxa ku jira fiitamiinada A iyo K iyo C.

5. Waxay kor u qaadaa koritaanka timaha iyo caafimaadka. 

6. Tamaandhadu waxay ka hortagtaa dhowr nooc oo kansar ah.

Tiro daraasado ah ayaa la sameeyay kuwaas oo tilmaamaya in heerka sare ee lycopene ee yaanyada ay ka shaqeyso si ay u yareyso fursadaha aad ku qaadi karto kansarka qanjirka 'prostate', mindhicirka iyo caloosha. Lycopene waa antioxidant dabiici ah oo si wax ku ool ah u shaqeysa si loo yareeyo koritaanka unugyada kansarka. 

7).Tamaandhada waxay u fiican tahay wadnahaaga. Sababtoo ah Vitamin B iyo potassium ee yaanyada ku jira, waxay wax ku ool u yihiin dhimista heerarka kolestaroolka iyo hoos u dhigista cadaadiska dhiigga. Sidaa darteed, marka lagu daro yaanyada cuntadaada dheellitiran ee caadiga ah waxaad si wax ku ool ah uga hortagi kartaa wadne xanuunka, faaliga iyo sidoo kale dhibaatooyin kale oo badan oo wadnaha la xiriira kuwaas oo khatar gelin kara noloshaada.

8). Horumarinta miisaanka dhimista. Isticmaalka joogtada ah ee yaanyada ayaa lala xiriiriyay hoos u dhaca wareegga dhexda, miisaanka jidhka iyo dufanka jidhka.

9). Xoojinta difaaca/ Yaraynta caabuqa. Antioxidants-ka ku jira yaanyada ayaa sidoo kale kaa caawin kara hagaajinta shaqada habka difaacaaga.

10). Yaanyadu Waxay ka ilaalisa maqaarka falaadhaha cadceeda kuwaso dhibato u geesatay jidha, sido kale yaanyada Waxa laga hela faytamiin D sida laga xusay daraasado la daahfayday dhawaan.

والعلم عند الله. 

W/Q: Abdirashid Mohamed Kaahin Dr-Dalab